منابع قدیمی فرزندان امام حسین(ع) را چهار پسر و دو دختر و منابع امروزی شش پسر و سه دختر نوشتهاند.
| همسر | نسب | فرزندان | توضیحات |
|---|---|---|---|
| دختر یزدگرد پادشاه ساسانی | امام چهارم | محققان معاصر در نسب شهربانو تردید دارند. در برخی از منابع از او با نام سِنْدیه، غزاله و شاه زنان یاد شده است. | |
| دختر امرؤ القیس | و . | رباب در حضور داشت و همراه اسیران به رفت. بیشتر منابع عبدالله را به هنگام شهادت شیرخوار دانستهاند. امروزه شیعیان او را با نام علی اصغر میشناسند. | |
| دختر ابیمُرَّة بن عروة بن مسعود ثَقَفی | ..... | ||
| دختر طلحه بن عبیدالله | دختر بزرگ امام حسین | ام اسحاق همسر بود و پس از شهادت امام حسن با امام حسین(ع) ازدواج کرد. | |
| سُلافه یا ملومه | از قبیله قُضاعه | جعفر | جعفر در زمان حیات امام از دنیا رفت و نسلی از او باقی نماند. |
در منابع جدید نامهای علیاصغر فرزند شهربانو، محمد فرزند رباب و زینب (بدون ذکر نام مادر) نیز به عنوان فرزندان امام حسین آمده است. ابن طلحه شافعی در کتاب تعداد فرزندان امام را ده تن شمرده است. همچنین در برخی کتابهای تذکره و مراثی متأخر، از دختر چهار ساله امام حسین به نام سخن به میان آمده است.
امام حسین(ع) پس از برادرش در سال به رسید و تا روزهای آغازین سال رهبری را بر عهده داشت.
در کتاب به برخی نصوص امامت حسین بن علی(ع) اشاره کرده است از جمله حدیث «اِبنای هذانِ امامان قاما او قَعَدا (ترجمه: این دو پسرم [حسن و حسین]، امام هستند خواه قیام کنند یا نکنند) » و همچنین وصیت امام علی(ع) در هنگام شهادت. وی با استناد به این نصوص، امامت امام حسین را ثابت و قطعی دانسته است. به گفته شیخ مفید، امام حسین به خاطر رعایت و عهدی که در ماجرای صلح امام حسن کرده بود، تا زمان مرگ معاویه، به خود دعوت نکرد و امامتش را آشکار نساخت ولی پس از مرگ معاویه، امامتش را آشکار کرد و جایگاه خود را برای کسانی که آگاه نبودند، روشن نمود.
در منابع آمده است حسین(ع) پیش از خروج از در سال ۶۰ق، بخشی از وصیتها و را به و بخشی دیگر را پیش از شهادت خود در محرم ۶۱، به دختر بزرگش داد تا آنها را به امام سجاد(ع) بسپارند.
بیشتر دوران امامت سومین امام شیعیان با حکومت همزمان بود. او در این دوره به پیمان صلحی که برادرش با معاویه بسته بود وفادار ماند و در پاسخ به نامه برخی از شیعیان که برای پذیرش رهبری او و قیام در برابر بنیامیه اعلام آمادگی کردند، نوشت:
هرچند امام حسین در دوره حکومت معاویه اقدامی عملی بر ضد او انجام نداد، ولی به گفته «مناسبات امام و معاويه و گفتگوهايى كه در مواقع مختلف صورت گرفته، نشان از تسليم ناپذيرى امام از لحاظ سياسى در برابر پذيرش مشروعيت قطعى معاويه است .» نامههای متعددی که بین حسین بن علی(ع) و معاویه رد و بدل شد، از آن جمله است.
در عین حال از گزارشهای تاریخی برمیآید که معاویه مانند در ظاهر به امام احترام میکرد و او را بزرگ میشمرد و به کارگزارانش دستور داده بود که متعرض فرزند رسول خدا(ص) نشوند و از بیاحترامی به وی بپرهیزند.
پاسخ امام حسین به معاویه در دعوت به بیعت با یزید
یزید فکر و عقیده خود را نشان داده است؛ تو نیز برای او همان را بخواه که خودش خواسته: به جان هم انداختن سگها و پرواز دادن کبوترها و معاشرت با کنیزکان نوازنده و دیگر انواع سرگرمیها... [ای معاویه] از این کار دست بردار؛ تو را چه سود كه خدا را با بار گناهى ديدار كنى، بيش از بار گناهی که اكنون از اين مردم به گردن داری؟!
الامامة و السیاسة، ج۱، ص۲۰۹.
معاویه هنگام وصیت به فرزندش یزید نیز بر جایگاه حسین(ع) تاکید کرد و او را محبوبترین فرد نزد مردم دانست و سفارش کرد در صورت غلبه بر حسین، از او درگذرد چرا که او حقی بزرگ دارد.
اقدام معاویه در کشتن افرادی چون ، و از مواردی بود که اعتراض شدید امام حسین(ع) را در پی داشت. او بنابر گزارش منابع متعدد، نامهای به معاویه نوشت و کشتن یاران امام علی را محکوم کرد و ضمن برشمردن برخی از کارهای ناشایست معاویه، او را نکوهید و گفت: من براى خود و دين خود چيزى بالاتر از جهاد با تو نمیدانم . در ادامه این نامه آمده است: من فتنهای بزرگتر از حکومت تو بر این امت سراغ ندارم
همچنین نقل شده است وقتی معاویه در سفر حج با امام رو در رو شد به او گفت: آيا شنيدى ما چه بر سر حُجر و اصحاب او و شيعيان پدرت آورديم؟ امام فرمود: چه كرديد؟ معاويه گفت: آنها را كشتيم، كفن كرديم، نماز بر آنها خوانديم و دفن كرديم. امام فرمود: اما اگر ما ياران تو را بكشيم، نه آنها را كفن میكنيم، نه نماز بر آنها میخوانيم و نه دفنشان میكنيم .
در سال ۵۶ق معاویه مردم را به بیعت با یزید به عنوان جانشین خود فراخواند. برخی از شخصیتها از جمله امام حسین از بیعت خودداری کردند. معاویه به مدینه رفت تا نظر بزرگان این شهر را برای ولایتعهدی یزید جلب کند. امام حسین در مجلسی که معاویه و و برخی از درباریان و خاندان اموی حضور داشتند، معاویه را نکوهش کرد و با اشاره به خلق و خوی یزید، معاویه را از تلاش برای جانشینی او برحذر داشت و ضمن تاکید بر جایگاه و حق خود، به ابطال استدلالهای معاویه برای جلب بیعت با یزید پرداخت. همچنین در مجلس دیگری که عموم مردم در آن حضور داشتند، امام حسین در واکنش به سخنان معاویه درباره شایستگی یزید، خودش را به لحاظ فردی و خانوادگی برای خلافت سزاوارتر دانست و یزید را شرابخوار و اهل هوا و هوس معرفی کرد.
نوشتار اصلی:
امام حسین در سال ۵۸ق، دو سال قبل از مرگ خطبهای اعتراضآمیز در خواند؛ در این زمان فشار معاویه بر به اوج رسیده بود. امام در این خطبه ضمن برشمردن فضائل و و دعوت به و تأکید بر اهمیت این وظیفه اسلامی، وظیفه علما و لزوم قیام آنان در مقابل ستمگران و مفاسد و نیز زیانهای سکوت عالمان در مقابل زورگویان را گوشزد کرد.
برچسب:
نویسنده: نیما امیری